Μουσείο Ιατρικής Ιστορίας Πάτρας: Μία χαμένη ευκαιρία
Μια προσπάθεια 47 ετών που δεν καρποφόρησε
Θάλαμος ασθενών ανδρών την ώρα του μεσημεριανού γεύματος (1912) 
Μία προσπάθεια 47 ετών για την ανάδειξη της μακράς ιστορίας της ιατρικής της Πάτρας παραμένει ατελής. Το χειρότερο δε είναι ότι αρκετά από τα αντικείμενα που συνθέτουν το παζλ αυτής της ιστορίας έχουν καταλήξει στα σκουπίδια καθώς ποτέ δεν εξασφαλίστηκε η στέγασή τους σε ένα Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής όπως οραματίστηκαν μέλη της ιατρικής κοινότητας της πόλης μας με επικεφαλής τον πρώην διευθυντή της Νεφρολογικής Κλινικής του «Αγ. Ανδρέα» και ιστορικό Αθανάσιο Διαμαντόπουλο.
Ο Αθ. Διαμαντόπουλος
Ξεφυλλίζοντας το αρχείο της «Πελοποννήσου» συναντάμε την έναρξη της προσπάθειας αυτής στα τέλη του 1970. Τότε ο κ. Διαμαντόπουλος έσπειρε τον σπόρο της στέλνοντας προς τις αρμόδιες αρχές το πρώτο γράμμα με το σχετικό αίτημα. Εκτοτε υπήρξαν διάφορα δημοσιεύματα έως το 2007. Στο πλαίσιο εκδήλωσης στον «Αγ. Ανδρέα» για την παρουσίαση της επανέκδοσης της «Ιστορίας ενός Μουσείου Ιστορίας της Ιατρικής» ο κ. Διαμαντόπουλος ανακοινώνει την ομόφωνη έγκριση παραχώρησης χώρου στο παλαιό Δημοτικό Νοσοκομείο -όπου γράφτηκε και το μεγαλύτερο κομμάτι της ιστορίας της ιατρικής της Πάτρας- από το δημοτικό συμβούλιο αλλά και τη σχετική έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου για τη στέγαση του Μουσείου και ότι άμεσα θα ξεκινούσαν τα έργα. Δυστυχώς αυτό δεν έγινε ποτέ.
Αναζητήσαμε τον κ. Διαμαντόπουλο με στόχο να επαναφέρουμε στο προσκήνιο αυτή την ιστορία της πόλης. «Είναι κρίμα. Η προσπάθεια αυτή δεν καρποφόρησε και σήμερα τα αντικείμενα είναι διασκορπισμένα, αρκετά έχουν πεταχτεί και μεμονωμένα, όπως το πρώτο ακτινολογικό μηχάνημα που ήρθε στην Ελλάδα, το οποίο φιλοξενείται στο Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής των Ιωαννίνων».
Θάλαμος νοσηλείας γυναικών του νοσοκομείου το 1912
Για την ιστορία, ο κ. Διαμαντόπουλος υπενθυμίζει «το 1993 το τότε δημοτικό συμβούλιο υπό τον δήμαρχο Ανδρέα Καράβολα, είχε ομόφωνα εγκρίνει πρόταση του ΔΣ του Νοσοκομείου υπό τον Ευθύμιο Αθανασόπουλο για παραχώρηση του ισογείου χώρου του Κτιρίου Hansen (Παλαιό Δημοτικό Νοσοκομείο)) για τη στέγαση του Μουσείου. Μάλιστα το νοσοκομείο μας θα παραχωρούσε στον Δήμο δύο ακίνητα τα οποία γειτνιάζουν με το Δημοτικό Θέατρο, επί της Ερμού ώστε να ανοιχτεί και από την πλευρά αυτή είσοδος προς το θέατρο και να δημιουργηθεί και μία δεύτερη σκηνή για πρόβες κ.λπ. Μάλιστα είχε συνταχθεί και λεπτομερέστατο συμφωνητικό είχε που είχε εγκριθεί και από τα δύο συλλογικά όργανα, για το οποίο είχαν συμφωνήσει το υπουργείο Υγείας Πρόνοιας και οι παρατάξεις της δημοτικής αντιπολίτευσης υπό τους Ευάγγελο Φλωράτο και Παναγιώτη Κοσιώνη το οποίο όμως δεν υπογράφηκε λόγω μερικών τεχνικών λεπτομερειών. Το τελευταίο ραντεβού στο οποίο ετοιμαζόμασταν για την υπογραφή ήταν επί δημαρχίας Φούρα ενώ διοικητής στο νοσοκομείο μας ήταν ο Ν. Κοτσώνης. Εγινε ανανέωση του ραντεβού, αλλά το θέμα σταμάτησε εκεί».
Στο μεταξύ, είχε παραχωρηθεί από το ΔΣ του νοσοκομείου τμήμα του δευτέρου ορόφου του Κτιρίου Γεννηματά για φύλαξη ορισμένων αντικειμένων ιστορικού ενδιαφέροντος και ανέθεσε στον κ. Διαμαντόπουλο τη διεύθυνση του μικρού αυτού Μουσείου. «Υπήρχαν πολλά σημαντικά αντικείμενα αλλά και μία πλούσια βιβλιοθήκη με σπάνιες εκδόσεις. Μαζί με τους τότε ειδικευόμενους εργαστήκαμε καταγράφοντας όλα αυτά τα βιβλία, έγιναν κατάλογοι, ψηφιοποιήθηκαν και ασφαλίστηκαν. Θέλω να πιστεύω ότι υπάρχουν μέχρι σήμερα και κάποια στιγμή θα αξιοποιηθούν. Είναι κρίμα αυτή η μακρά ιστορία της πόλης να χαθεί. Σημειώνω δε, ότι θα ήταν το μοναδικό Μουσείο Ιατρικής Ιστορίας της χώρας. Τώρα έχει φτιαχτεί στα Γιάννενα».
Υποστηρικτές αυτή της προσπάθειας υπήρξε η Ιατρική Εταιρεία Δυτικής Ελλάδος- Πελοποννήσου και οι τότε πρόεδροί της, Γιάννης Καραΐνδρος, Ανδρέας Μητρόπουλος και Σωτήρης Κουρελέας καθώς και ο αντιπρόεδρός της Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος. Τα ΔΣ του «Αγ. Ανδρέα» με τελευταίο αυτό του Ν. Κοτσώνη και τα ΔΣ του Ιατρικού Συλλόγου Πατρών με τελευταίο αυτό το οποίο τελούσε υπό την προεδρία του Δημήτρη Σιαμπλή.
Το χειρουργείο του νοσοκομείου. Εδώ έγιναν πολλές και πρωτοποριακές εγχειρήσεις ιδίως κατά την περίοδο Θ. Ζαϊμη (1877- 1902)
Η ρίζα της ιστορίας
Η πρώτη αναφορά για ίδρυση νοσοκομείου στην Πάτρα γίνεται το 1830, όταν ο Διοικητής της πόλης εγγράφως προς τον Καποδίστρια επισημαίνει την ανάγκη ίδρυσης ενός πολιτικού νοσοκομείου.
Οπως προκύπτει από την ίδια αναφορά, στην Πάτρα υπήρχαν ένα ειδικό νοσοκομείο γυναικών καθώς κι ένα άλλο περιορισμένο για την περίθαλψη «των ασθενούντων ενδεών της εσχάτης ανάγκης». Ο Βαυαρός φρούραρχος του Ρίου το 1836 δέχεται γερμανιστί διαταγή από το υπουργείο να ανεγερθεί νοσοκομείο στην Πάτρα. Ετσι μετά και από τις συστάσεις και τις εισηγήσεις του Ιατροσυμβουλίου το 1837 και 1838 ξεκινούν οι ουσιαστικές ενέργειες του Δήμου και των φιλανθρώπων για την ίδρυση του νοσοκομείου.
Από το 1842 αρχίζουν να συντάσσονται διαθήκες, κληροδοτήματα και δωρεές με αποκλειστικό στόχο την ανέγερση του νοσοκομείου. Η επίσημη λειτουργία του ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου του 1872 με την επωνυμία «Δημοτικόν Νοσοκομείον Πατρών ο «Αγιος Ανδρέας» καθώς ο Οθων είχε πλέον εκθρονιστεί.
Η ευλογιά του 1872
Κατά την επιδημία ευλογιάς του 1872, οι χώροι του νοσοκομείου δεν επαρκούν κι έτσι πίσω από τον Ναό της Αγ. Αικατερίνης λειτουργεί «ξύλινη ευρεία μπαράκα ως νοσοκομείο ευλογιόντων». Στην Αστυνομία δηλώθηκαν 1.105 πάσχοντες, ενώ ο πληθυσμός της πόλης ήταν περίπου 19.000 κάτοικοι.
Από το 1877 το προσωπικό του νοσοκομείου αυξάνεται και διευρύνονται οι υπηρεσίες του. Το 1891, στο μικρό τότε χειρουργείο του εκτελείται η πρώτη λαπαροτομία στην Ελλάδα. Πρόκειται για μία ασθενή με κύστη της αριστεράς ωοθήκης, η οποία μετά από την εγχείρηση επέστρεψε υγιής στο σπίτι της.
Το νοσοκομείο της Πάτρας δίνει το «παρών» σε μία δύσκολη περίοδο για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Νοσηλεύει ασθενείς και τραυματίες από τα μέτωπα της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας ακόμα και την Κρήτη.
Από το 1900 και μετά, το νοσοκομείο παίρνει μία ανοδική πορεία με τις περιόδους παρακμής βέβαια λόγω των γεγονότων του πολέμου και μέχρι το 1966 που ξεκίνησε η ανέγερση του νέου νοσοκομείου έχει μία λαμπρή πορεία.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
